Een ‘film zonder beeld’, een beschouwing.
“Kan kunst (en bij uitbreiding fictie en verbeelding) helpen om de kloof tussen de realiteit ‘binnen’ en ‘buiten te verkleinen?”
“Kunnen we dankzij onze verbeelding van ‘buiten’ naar ‘binnen’ en van ‘binnen’ naar ‘buiten’ kijken?”
“Kunnen artistieke processen bevrijdend werken voor wie ‘binnen’ zit en kunnen ze het denken verruimen van wie ‘vrij’ is?”
“Kan verbeelding ons helpen om uit denkkaders over recht en rechtvaardigheid te breken?”
Deze vragen las ik in een artikel in de laatste Etcetera van ’25.
Ik had de eer en het genoegen om deel te nemen aan het project ‘film zonder beeld’ van de Unie en het Kortrijkse detentiehuis. Niettegenstaande ik geen idee heb van hoe de voorstelling er uiteindelijk uitzag, durf ik op bovenstaande vragen een positief antwoord geven. En wel hierom: het traject dat we samen aflegden, van de allereerste ontmoeting tot aan de generale repetitie was een bijzondere, fijne ervaring. En wel hierom: ik haal een aantal items uit ons ‘Manifest van de film zonder beeld’.
We maken een film zonder beeld.
Ik spreek voor mezelf maar ik vermoed dat niemand van de deelnemers enig idee had waar dit naartoe ging.
Er is geen hoofdthema, er zijn geen specifieke hoofdpersonages, er is geen script.
Heel snel werd duidelijk dat we allemaal hoofdpersonages waren. Wat met het thema… het kon alle kanten uit.
We creëren alles zelf, wat in de film te horen is, is door ons gemaakt.
Het script dat we wekelijks in een nieuwe versie toegestopt kregen, was een weergave van (ongeveer) alles waar we het in de sessies over hadden. Het klaagritueel waarmee we een aantal keer het atelier startten werd opgenomen en nadien uitgeschreven. Tussendoor nam Pauline van de deelnemers een interview af, misschien wel een beetje gemonteerd. De interviews werden afgespeeld ter afwisseling van de stukjes uit het script. Helemaal van ons dus.
Op de eerste dag van het atelier beslissen we samen wat het hoofdthema is van de film zonder beeld.
Niet wij hebben het thema gekozen, het thema heeft ons gekozen.
We doen ook het liefst slechte dingen.
In de sessie op Halloween hadden we véél te véél koekjes en taartjes.
De film zonder beeld vertonen we op het einde met (veel) popcorn en vliegertjes.
En wij zagen dat het goed was. De vele enthousiaste reacties waren hartverwarmend.
Wat mij betreft, is ‘hartverwarmend’ precies de omschrijving die bij me opkomt als ik terugdenk aan het hele proces, niet in het minst ook door de fantastische begeleiding van Luka en Pauline. Elke week kwamen ze gezwind op de fiets vanuit Brussel, elke week vol enthousiasme, verwondering en bewondering. Met onze verbeelding, met onze vliegertjes, met de confetti waren we elke week een beetje ’binnen’, en ik mag hopen dat de collega-spelers zich een beetje ‘bevrijd’ voelden in heel dit traject SAMEN.
Kling