Een gewetensonderzoek over het nalatenschap van mijn generatie ? Geen idee of iemand daar nog wel in geïnteresseerd is. Na vijfenzeventig jaren in dit leven heb ik nog steeds niet het testament opgemaakt van mijn jeugd. Maar goed dan, voor wie er iets aan heeft, een ruw overzicht en bedenkingen.

De bloemenkinderen

Het voelde zo mooi eind de jaren zestig, uitlopend in de jaren zeventig. Wij, de bloemenkinderen, samen, elk naar eigen godsvrucht en vermogen, bouwend aan een nieuwe samenleving waarin het geluk van ieder centraal stond. De tijd was er rijp voor, nog even en er zijn geen bazen meer, geen knechten, zong Roel Van Bambost.

De oudste samenlevingsvorm werd nieuw leven ingeblazen en communes in allerlei vormen en kleuren zagen het levenslicht. Mahatma Gandhi was een voorbeeld. Een groot aantal volgelingen waren rebellen die de heersende waarden van het laat-Victoriaanse establishment verwierpen, het kwaad van de kapitalistische en industriële maatschappij aan de kaak stelden, de cultus van het eenvoudige leven predikten en de superioriteit van de moraal boven materiële waarden en samenwerking boven conflicten benadrukten. Vriend Walter, terug uit India, bracht het nummer ‘k Zou zo gere willen leven uit, een inspirerende song en leidraad voor velen onder ons. Onlangs gemerkt dat het jongeren nog steeds aanspreekt en opnieuw een podium krijgt.

De werken van Rabindranath Tagore, Marx, Bakoenin, Ferdinand Domela Nieuwenhuis, enz. waren een must om te doorworstelen. Dat was goed voor wie daar de brains toe had en dat niet oersaai vond. Maar het morele gevoel over rechtvaardigheid was een even goede leidraad mijns inziens.

Vietnam stond vrij centraal en Amerikaanse gewetensbezwaarden en deserteurs vonden een goed bewaarde geheime ontsnappingsroute naar het Europa waar Vlaanderen deel van uitmaakte. Ook hier werd het statuut van gewetensbezwaarde door velen omarmd. De allereerste Oxfam winkel nabij het Gravensteen te Gent werd door een gewetensbezwaarde opgezet en gerund. De anti-militaristische beweging ‘Het gebroken geweer’ had er een onderkomen.

Buurthuizen verrezen, een beetje naar voorbeelden uit Nederland, met als grote voortrekker Roel Van Duijn van Provo en de Kabouterbeweging, Amsterdamse wethouder, vooraanstaand vredesactivist maar tegenwoordig fervent voorstander van algemene bewapening.

Feminisme kwam met ‘Baas in eigen buik’, vrij vertaald, ‘baas over je eigen lichaam’, tot bloei. Deze uitdrukking werd gebruikt om aandacht te vragen voor het recht van vrouwen om zelf te beslissen over voortplanting en abortus, wat tegenwoordig weer ter discussie komt. En dan heb ik het nog niet over de seksuele revolutie die zwaar bevochten werd.

Ludieke acties en straattheater ter bewustmaking van de medemens waren schering en inslag. Mijn enige zwakke inbreng daartegen is en was dat mensen die het allemaal wel weten bereikt werden. Langs de andere kant zijn enkelingen die de ogen geopend werden super belangrijk en dus daarom doe je het.

Anderen hielden het eerder bij Che Guevara, lid van Fidel Castro’s revolutionaire ‘Beweging van de 26ste juli’, die in 1959 via een revolutie in Cuba aan de macht kwam. Of de gewelddadige RAF, Rote Armee Fraktion, die ontstond uit de Duitse studentenbeweging aan het eind van de jaren zestig vanuit steeds meer onvrede over het feit dat veel bestuurders uit het nazitijdperk nog steeds ‘waakten’ over de fundamenten van de (West-) Duitse samenleving. Dit besef ging hand in hand met een kritische analyse van het kapitalisme en de consumptiemaatschappij. Een van de doelen van de Rote Armee Fraktion was om schoon schip te maken met de kapitalistische orde van de Duitse maatschappij. Het realiseren van dit doel zag de groep in ondergronds en bewapend verzet tegen dit systeem. Bij de meeste mensen vond dit geen weerklank. En je kan de ander niet overtuigen van je gelijk door hem het mes op de keel te zetten. Integendeel.

Het voorbeeld

Het is dus niet dat er in die vijfenzestig voorbije jaren niets werd gedaan. Helaas haakten sommigen af door allerlei omstandigheden en het is niet aan ons om anderen hun rekening te maken. Wat wel eens vergeten wordt is dat naast al die actie(s) een tweede zuil even belangrijk is: het voorbeeld. Het voorbeeld van bewust kiezen om niet mee te draaien in de mallemolen van de kapitalistische werk- en consumptiemaatschappij. Niet simpel, je staat grotendeels alleen middenin een heksenketel die jou wil meesleuren. Het is een waar dagelijks bombardement vanuit de industrie met reclame die ons probeert wijs te maken dat we zonder die nutteloze zaken niet kunnen, dat ons leven pas volmaakt is als we dat allemaal hebben verworven, dat daarin ons geluk ligt, terwijl het echte geluk in onze verbinding met elkaar ligt.

Wat ik nu ga schrijven zullen velen niet graag lezen en of horen. De arbeidersstrijd heeft zich in de luren laten leggen ! Niet dat de bekomen zaken zoals hoger loon, vakantie, pensioenen, enz. niet belangrijk waren, maar daarbij stopte het. Een zoethoudertje die het kapitalisme toestond om, als de strijd stopte, alles keihard terug te draaien, en de echte verbinding die er nog is tussen mensen de poten onderuit te saneren om hen onder de vlag van ‘ik eerst’ te scharen als allemaal individuen. Je kan boeken vullen over die strategie. Roel Van Bambost zong het in 1970: “De revolutie is er nooit gekomen. Iedereen had zo z’n tijdelijk bezwaar. Was bezorgd om z’n auto, z’n huis en z’n huur. Of keek liever naar Feyenoord-Standard.” Kapitalistische consumptiemaatschappij en echt vredevol geluk in intermenselijke verbindingen zijn tegengestelden aan elkaar.

Mede dankzij de aanstekelige jeugdige overmoed is er toch een en ander verwezenlijkt geweest. Nu hopen en rekenen op de nieuwe aanstormende overmoed om de ingezette nederwaartse spiraal om te vormen naar een opwaartse. Als individu stel je niets voor, enkel samen kunnen we de wereld aan.

Opa heeft gezegd en mag ik nu met pensioen ? LOL!

Jef Germonprez