Een rode streep

Dag publiek,

Ik word dit jaar zestig. Geen nieuws hoor ik jullie zeggen, maar ik wil het niet over mijn verjaardag hebben. Wel over de toekomst. Die is anders dan als je twintig of dertig bent. Wanneer alles nog moet beginnen, nog moet rijpen, wanneer je samen met veel anderen aan het begin staat van een eigen weg, een mooi en lang traject.

Na jarenlang gefungeerd te hebben als schrijver, speler en regisseur stond ik afgelopen seizoen in voorstellingen als coach. Dat doet wel iets met een mens. Een andere functie die een andere aanpak en kijk vergt. Tijdens De Clash werd ik op die andere ik aangesproken door spelers die nog aan het begin staan van hun theaterleven, hun leven tout court. Hun jonge leven werd er uitgedaagd door de oudere generatie, door de zogezegde volwassenen. Met Jonge Maaksters aan het bewind, die anders communiceren, anders denken, anders met de klei aan de slag gaan. Dat was een zeer boeiende ervaring. De Clash was voor mij onderwijs, een klas te midden een realiteit, een diverse wereld die in brand staat. Die realiteit met verbeelding omzetten is geen sinecure. Dat voelden we in Ofnietekoop aan den lijve. Fantaseren rond de ‘dood van de democratie’ is geen eenvoudige opdracht. Intussen trekken we bijna allemaal een rode streep. Wat een concreet symbool is, waarvan we allen weten waar het voor staat. Het vinden van zo een symbolen om te werken rond de afbraak van onze democratie is geen evidentie. Geen rode streep voorhanden. Dat is evenzeer een wake up call. We hebben die symbolen niet, of we kunnen ze amper vinden.

Beste publiek,

Wat we in deze voorstellingen wel vonden, was elkaar. In het ontmoeten en dialogeren zat enorm veel kwaliteit. In het SOCIALE van het ARTISTIEKE. In veel zaken die je amper of nooit kunt presenteren, maar zonder dewelke er van een voorstelling geen sprake zou zijn. Dat heet in ons jargon ‘het proces’. De kwaliteit van dat proces is van even groot belang als het resultaat. Zeker in een huis als het onze, waar je geen nummer bent of een dossier maar vooral een mens. Waar je een hand aan geeft, die je welkom heet, die je leert kennen door een simpele koffie te delen, door iets verder te gaan dan de obligate goeiedag. Om te participeren aan ons werk hoef je geen wereldkunstenaar te zijn. Een hobbyist kan, een verzamelaar mag, een schrijver of fotograaf, een speler, een vrijwilliger die zich bezighoudt hier in huis met het huishouden, de boodschappen, de kuis, het zijn allemaal onderdelen van een organisatie die probeert iets verder te kijken dan haar neus lang is. Die zelfkritisch is wat betreft haar eigen werk, en de wereld erbuiten bekijkt met stijgende verbazing. Met angst. Om dan aan de slag te gaan. Om SOCIAALARTISTIEKE KUNST te maken. Dat wil iets zeggen. En het wil de wereld een geweten schoppen. Het is kunst met hoge morele, ethische en esthetische voelhorens. Bij voorkeur met tederheid en liefde. Met mededogen voor vrijwel iedere mens. En met hoop die we het best hoog houden.

Geacht publiek,

Lang geleden kocht mijn moeder het boek SOLIDARNOSC van Lech Walesa voor mijn verjaardag. Dat boek, over de strijd van die Poolse vakbond voor vrijheid en arbeiderseisen hakte er bij mij in. Vanaf toen werd alles anders. Ik observeerde de wereld en zwolg hem in. Ik las iedere krant, werd een politiek beestje, trok naar betogingen en droomde van een betere wereld, zonder kernwapens. Helaas, driewerf helaas. De raketten stonden er al.

Nieuws opzuigen, dat is wat we nu iedere dag doen. We worden overstelpt met berichten, weten nog amper het echte van het onechte te scheiden. We gaan ten onder aan te veel meningen, te veel polarisatie, te weinig gemeenschap. We zien niet altijd het licht aan het eind van weer eens een tunnel. Maar de geweldige betoging pro Gaza en tegen de Israëlische militaire ingreep in de Palestijnse gebieden moet ons in de mens doen geloven, die ondanks al die gruwel, ten strijde trekt tegen het verderfelijke, tegen zij die de macht misbruiken en eigenlijk in de cel thuishoren. Ik word er iedere godverdomske dag kwaad van. Wanhopig. Gelukkig kan ik dan in de ontmoeting duiken. Gelukkig zijn er de anderen.

Lieve vrienden, het wordt zomer, die is nu al droog en heet. Ik zou zeggen geniet van dat nieuwe normaal. Maar weet dat het voor mij boven de 25 graden geen vakantie meer heet. Want dan word ik weer de bakker van toen die het ondanks de heetste oven, nooit zo warm vond als nu.

A la bonheur, santé.