Iedereen kijkt naar de wereld, elk op zijn of haar manier, dus anders. Dit verschijnsel heet ‘reisgevoel’. Latifa Benhamed woont in Caïro, de hoofdstad van Egypte, samen met 20 miljoen anderen, dat is ongeveer twee keer België. Ze pent haar zicht neer op ons Belgenland, voor haar een ànder land. Een reisverhaal, ja, over onze gewoontes en vooral onze onhebbelijkheden, of is het andersom?
Een grote uitdaging
Caïro kampt met een groot probleem: de aanwezigheid van zwerfhonden, ook wel ‘baladi honden’ genoemd (het woord ‘baladi’ betekent in het Arabisch ‘lokaal’). Dit fenomeen, dat in het voorbije decennium erger en erger is geworden, zorgt in de Egyptische samenleving voor levendige debatten en brengt belangrijke sanitaire, sociale en ethische uitdagingen met zich mee.
Hoewel er geen nauwkeurige officiële statistieken van bestaan, zou Egypte volgens verschillende schattingen ongeveer 15 miljoen zwerfhonden tellen, waarvan een aanzienlijk aantal zich in Caïro bevindt. Deze overbevolking van honden heeft directe gevolgen voor het dagelijks leven van de inwoners. Tussen 2014 en 2017 steeg het aantal hondenbeten in het land van 300.000 naar 400.000 gevallen per jaar, wat leidde tot de dood van 231 mensen, voornamelijk door hondsdolheid. Zwerfhonden zorgen ook voor geluidsoverlast, angst en onveiligheid, vooral in de randwijken en de slecht verlichte gebieden.
Geconfronteerd met deze situatie, zagen binnen de Egyptische samenleving verschillende initiatieven het licht die voorzien in schuilplaatsen voor deze dieren. Zo herbergt de ESMA (Egyptian Society for Mercy to Animals) meer dan 600 zwerfhonden en -katten, en biedt hen zorg, voedsel en bescherming. Het ‘Vluchtelingenhuis van de hoop’, dicht bij de piramides van Gizeh, biedt plaats aan meer dan 250 honden en wordt gedeeltelijk gefinancierd door privé-donaties. Maar deze plaatsen, hoewel essentieel, kunnen slechts een zeer klein deel van de zwerfhondenpopulatie opvangen.
De reactie van de autoriteiten blijft fragmentarisch en wordt vaak bekritiseerd. De methoden die door de gemeenten worden gebruikt om de overpopulatie tegen te gaan omvatten namelijk vooral vergiftiging (veelal met strychnine), of de honden worden afgeschoten met vuurwapens, wat leidde tot verontwaardiging bij dierenbeschermers en internationale NGO’s. Deze praktijken worden tegenwoordig steeds meer ter discussie gesteld, zowel vanwege hun ineffectiviteit als vanwege hun wreedheid.
Duurzame oplossingen
Gelukkig vindt er sinds kort wel een evolutie plaats. De regering geeft nu, in samenwerking met vrijwilligers en verenigingen, de voorkeur aan meer humane oplossingen zoals de sterilisatie en vaccinatie van straathonden, in het kader van de nationale strategie 2030 om hondsdolheid te bestrijden. Gesteriliseerde honden worden geoormerkt, en een database houdt de behandelde dieren bij. Deze campagnes worden ondersteund door donaties en de inzet van lokale NGO’s, maar blijven beperkt door de hoge kosten van de ingrepen en de omvang van het fenomeen.
Voor de bewoners van Caïro is de massale aanwezigheid van zwerfhonden intussen een vast onderdeel van het stadslandschap. Sommige inwoners zijn bang voor de veiligheid van hun kinderen of tijdens nachtelijke uitstappen. Het voortdurende geblaf, het risico op beten en de angst voor hondsdolheid drukken op de openbare rust. Anderen daarentegen ontwikkelen emotionele banden met bepaalde honden uit de buurt en bieden hen voedsel en zorg.
Want naast het creëren van opvangcentra, speelt de civiele samenleving nog een andere, cruciale rol in het aanpakken van het probleem. Vrijwilligers patrouilleren door de straten om honden te vangen, te vaccineren en te steriliseren, en ze maken de bevolking bewust van het belang van vreedzaam samenleven en dierenbescherming. Deze initiatieven, hoewel nog steeds onvoldoende gezien de omvang van de uitdaging, getuigen van een groeiend bewustzijn en de wil om duurzame en ethische oplossingen te vinden.
De kwestie van straathonden in Caïro illustreert de complexiteit van de stedelijke uitdagingen in een megastad die in transitie is. Hoewel het overheidsbeleid langzaam verschuift naar meer diervriendelijke benaderingen, blijft de mobilisatie van de burgermaatschappij essentieel om het fenomeen in toom te houden en het dagelijks leven van de inwoners en de dieren te verbeteren.
Latifa Benhamed